LÜNEBURG

Deelstaat: Nedersaksen. Hoogte: 17 m. Aantal inwoners: 68.000.

De oude zout en Hanzestad ligt in het noordoosten van de Lüneburger Heide, d.w.z. aan de rand van de Elbevlakte aan de bevaarbare IImenau. Haar rijkdom had zij te danken aan haar gunstige ligging en aan de aanwezigheid van tafelzoutbronnen. Lüneburg is 'Reglerungsbezirkshauptstadt' (hoofdstad van een deel van de deelstaat). De stad heen verschillende kuurinrichtingen (zout en modderbaden, Kneippkuren). Het industriegebied Is In het noorden van de stad geconcentreerd en omvat o.m. chemische werken, hout, behang, papier en metaalindustrie. In Lüneburg eindigt de Harz Heide - Strasse en begint de Alte Salzstrasse, belde toeristische wegen.

GESCHIEDENIS

De betekenis van Lüneburg begon feitelijk al met de bouw van een vesting boven op de Kalkberg door de Saksische hertog Hermann Billung, waardoor de overvaart van de Elbe en de zoutbronnen beschermd werden. Maar pas na de verwoesting van het nabijzijnde Bardowick in 1189 en na toetreding tot de Hanze kon de stad zich volledig ontplooien. In 1247 kreeg Lüneburg stadsrechten en kort daarna werd het tot vrije rijksstad verheven. In de 16de eeuw was Lüneburg een van de rijkste steden van Noord-Duitsland. In de 17de eeuw maakt de Dertigjarige Oorlog een eind aan de welvaart en pas in de 19de eeuw met de medische exploitatie van de aanwezige zout en zwavelbronnen en het aantrekken van industrieën is er weer enigermate van opbloei sprake.

BEZIENSWAARDIGHEDEN

Centrum van de stad is het prachtige plein Am Sande, dat door oude bakstenen huizen met sierlijke trapgevels omgeven is. Aan de westkant het Schwarze Haus (in 1548 als brouwerij gebouwd, nu zetel van de Kamer van Koophandel). De hele binnenstad wordt echter beheerst door de vijfschepige Johanniskirche uit de 14de eeuw die met zijn 105 m hoge toren, zijn geweldige afmetingen (43 m breed en 49 m lang) en zijn pracht op zichzelf al het bewijs levert van de vroegere betekenis van Lüneburg. Het zeer rijke interieur omvat o.m. een imposant hoogaltaar uit 148o, mooie koorbanken uit 1589 en dito orgel van ca. 1715. Zuidoostelijk het Museum fur das Fürstentum Lüneburg. Van de Platz am Sande voeren de autovrije 4 Kleine und Grosse Backerstrasse naar de markt: in het midden de Dianafontein, bijgenaamd 'Lunabrunnen' (1530) aan de westzijde het Rathaus, een complex gebouwen uit de 13de 18de eeuw met een met beelden versierde barokfaçade. Van de vele goed onderhouden vertrekken, verdienen speciale vermelding: de Gerichtslaube (rechtszaal; 1320), het Gewandhaus (lakenhal, ca. 1450) met de beroemde Luneburgse zilverschat, de Alte Kanzlei (1433), de Grosse Ratsstube (raadzaal) van 1466-84, met schitterend houtsnijwerk en de Fürstensaal (15de eeuw). Noordoostelijk van de markt de in 1409 ingewijde Nikolaikirche. Oostelijk hiervan aan de andere kant van de llmenau ligt het zgn. Wasserviertel met de reeds in 1346 vermelde Alte Kran (hefkraan) en Kaufhaus met zijn Italiaanse barokfaçade (1745). Verder in het noordoosten van de stad het vroegere nonnenklooster Luno (14de en 15de eeuw, thans damesstift) met een rijke verzameling wandtapijten die slechts gedurende één week in augustus getoond worden.

Aan de westrand van de stad ligt de Michaeliskirche (14de 15de eeuw), vlakbij het Ostpreussische Jagdmuseum (Salzstr. 26). —Verder zuidelijk de zoutmijn (keukenzoutgehalte van 26,5%) en het in 1907 aangelegde Kurpark met Kurhaus, badinrichting en golfbad (bronwater).

LÜNEBURGERHEIDE
 

Deelstaat: Nedersaksen. Fremdenverkehrsverband Lüneburger Heide, Glockenhaus, D3140, Lüneburg; tel.: (04131) 42006/7.

De Lüneburger Heide Is het grootste heidegebied van Duitsland. Het strekt zich uit tussen de Aller en de beneden-Weser en bereikt in de Wilseder Berg zijn maximum hoogte (169 m). De droge en weinig vruchtbare hoogvlakte, hier en daar met veengronden afgewisseld, is voor het grootste deel bedekt met heide, waarvan in de bloeitijd in augustus de rode gloed het anders vrij droefgeestige landschap oplicht en tot een geliefd wandelgebied maakt. Merkwaardig gevormde jeneverbesstruiken, schilderachtige berkenlaantjes en tussen eikebomen verscholen steenrode boerderijen completeren het zeer karakteristieke landschapsbeeld. De vele hunebedden duiden op prehistorische nederzettingen. Naast hot fokken van heideschapen ('Heideschnucke'), de bosbouw en de akkerbouw, heeft de laatste jaren de industrie aan betekenis gewonnen (kiezelgroeven, aardolie). Daarentegen is de van oudsher beoefende bijenteelt achteruitgegaan.

De mooiste heidelandschappen vindt men in de 'Zentralheide'. Hier werd in 1921 een ca. 20.000 ha groot gebied om het dorp Wilsede (heidemuseum) tot Naturschutzpark Lüneburger Heide verklaard (het eerste Duitse natuurpark). In dit gebied bevinden zich de veel bezochte Totengrund en Steingrund. Heel mooi is ook het 50.000 ha grote Naturpark Südheide tussen Uelzen, Soltau en Celle, vooral het gebied van Unterluss, Muden en Hermannsburg.

Het graf van de dichter Hermann Löns (1866-1914) bij Fallingbostel is jaarlijks reisdoel van vele duizenden vereerders van deze 'Heidedichter'. Interessant, maar moeilijk te bereiken zijn de Sieben Steinhauser, zeven hunebedden die op een terrein liggen waar geregeld militaire oefeningen worden gehouden. De weg ernaartoe is meestal slechts op de eerste en derde zondag van de maand opengesteld. Van te voren in Westenholz informeren is raadzaam.

Westelijk van Fallingbostel ligt het 10 ha grote Vogelpark Walsrode dat zeker een bezoek waard is (4000 vogels). De Paradieshalle is een van de grootste tropische vogelhuizen van Duitsland. Ook populair zijn tochten per huifkar over de uitgestrekte heide; in de herfst worden in veel plaatsen 'Heideblütefeste' gehouden en wordt een heidekoningin gekozen en gekroond.