Bergen Belsen

Het concentratiekamp ligt inderdaad temidden van bos en hei en is qua ligging te vergelijken met Westerbork bij ons in Nederland. Om 4 uur bekijken we er een film met alle gruwelijkheden van de nazi's. In het bezoekerscentrum heerst een ware cultus rond Anne Frank, die hier omgekomen is op het einde van de oorlog. Er lopen nogal wat Amerikaanse bezoekers rond, waarschijnlijk vele van Joodse komaf. We bekijken aandachtig de foto-expositie, waarna we de monumenten buiten bekijken.

Op veel van de graven ( vooral massagraven: hier liggen er 2.000 begraven, daar 1.700, enz) hebben Joodse bezoekers steentjes gelegd, een oud hebreeuws gebruik. Op het open terrein staat een obelisk en andere gedenktekens met plaquettes in allerlei talen. Gelukkig wordt er ook aandacht besteed aan niet-Joodse slachtoffers, zoals politieke dissidenten, communisten, zigeuners, Russen en dergelijke. Er zijn hier trouwens meer Russische krijgsgevangenen gecrepeerd dan Joden, dat weten niet veel mensen. Misschien toch een selectief geheugen? Op de terugweg haalt Clim op een tweebaansweg tot driemaal toe een vrachtwagen in, een record! Om half zes zijn we terug. We eten die avond wildgebraad in het restaurant van het hotel.

BERGEN - BELSEN

Bergen-Belsen was een berucht concentratiekamp uit de Tweede Wereldoorlog waar ongeveer 70.000 mensen zijn vermoord. Het kamp was het grootste concentratiekamp binnen Duitsland. Het ligt in de deelstaat Nedersaksen, vijftig kilometer ten noorden van Hannover en ten zuidwesten van het stadje Bergen.

Het kamp is in 1940 gesticht als kamp voor krijgsgevangenen. Vanaf 1941 werden er ongeveer 20.000 Russische soldaten gemarteld en vermoord. De SS nam het bevel over in april 1943. Er waren geen gaskamers in Bergen - Belsen, aangezien de massamoorden in de meer oostelijk gelegen kampen plaatsvonden. Niettemin zijn er duizenden joden, homoseksuelen, Roma en Sinti gemarteld en verhongerd.

Kampleiders waren SS - Hauptsturmführer Adolf Haas (1943/44) en Josef Kramer (1944/45). Bergen - Belsen had vijf onafhankelijke deelkampen:

In het Häftlingslager (gevangenkamp) werden tot februari 1944 ongeveer 500 joden gevangen gehouden, die het kamp moesten opbouwen.
In het Sonderlager waren joden met bijzondere papieren opgesloten, de meesten uit Zuid - Amerikaanse landen. Van de 2.400 gevangen uit het Sonderlager werden er 1.050 in Auschwitz vermoord.
In het Neutralenlager waren ongeveer 350 joden opgesloten uit neutrale landen.
Het Sternenlager (jodensterrenkamp) was het grootste kamp van Bergen - Belsen. Hier bevonden zich in juli 1944 4.100 doorgangsgevangen.
In het Ungarnlager bevonden zich 1.684 joden uit Hongarije.

Vanaf maart 1944 werd Bergen-Belsen in een concentratiekamp veranderd. Het werd bevolkt door een groot aantal joden, die niet meer tot werken in staat waren, alsmede dwangarbeidsters en later ook geëvacueerde gevangenen uit concentratiekampen uit het oosten. De overbevolkte situatie veroorzaakte nog meer doden door ziekten, ondervoeding en uitputting. Alleen al tussen januari en april 1945 stierven ongeveer 35.000 personen.

Bij de bevrijding van Bergen - Belsen door de Britten op 15 april 1945, troffen zij duizenden onbegraven lichamen aan. Er waren toen ongeveer 60.000 overlevenden, waarvan er nog 13.000 overleden in de volgende dagen en weken. Er werd een aantal massagraven aangetroffen. Bergen - Belsen werd na de bevrijding met de grond gelijkgemaakt, vanwege de besmetting met tyfus en luizen.

Anne Frank en haar zuster Margot bevonden zich onder de slachtoffers. Zij stierven vlak voor de bevrijding in maart 1945. Anne stierf aan tyfus, Margot niet. Margot viel uit haar bed in een barak en kwam op de grond terecht. Meteen na deze val stierf zij. De schrijver Ischa Meijer en zijn ouders behoorden tot de overlevenden van het kamp.

Tegenwoordig zijn in het voormalige concentratiekamp Bergen - Belsen een bezoekerscentrum en een aantal monumenten. Van de barakken kunt u niks zien. De Engelsen hebben na de bevrijding de boel in brand gestoken.

AL ONZE ANDERE REISVERSLAGEN